Teoría · O inicio da Idade Media¶
1. A fragmentación do Imperio romano¶
Desde o século III, o Imperio romano sufriu crises políticas, económicas e militares. A presión dos pobos xermánicos e dos hunos dificultou a defensa das fronteiras.
Diocleciano estableceu a tetrarquía, goberno de catro mandatarios. Constantino reunificou o poder e o Edicto de Milán (313) recoñeceu a liberdade de culto. Teodosio dividiu definitivamente o Imperio no 395. En 476, Odoacro depuxo a Rómulo Augústulo, último emperador de Occidente.
Mapa: PDF 1. O inicio da Idade Media, páxinas 3 e 4.
2. O Imperio bizantino¶
O Imperio romano de Oriente sobreviviu ata 1453, coa capital en Constantinopla. O emperador ou basileus apoiábase en funcionarios, diplomáticos e militares. Xustiniano (século VI) reconquistou territorios do antigo Imperio, promoveu o Corpus Iuris Civilis e a construción de Santa Sofía. Co tempo, o Imperio perdeu territorios ata a conquista otomá de Constantinopla.
Mapa: PDF 2. Exercicios sobre o Imperio bizantino, páxina 1.
3. Os reinos xermánicos¶
En Occidente formáronse reinos de visigodos, suevos, francos, ostrogodos e outros pobos. A economía experimentou unha ruralización: o campo gañou importancia fronte ás cidades e o comercio diminuíu. A convivencia coa poboación romanizada transformou leis, costumes e linguas. Os suevos asentáronse no noroeste da península ibérica.
Mapa: PDF 1. O inicio da Idade Media, páxina 6.
4. O Imperio carolinxio¶
Os francos consolidaron un reino na Galia. Carlos Martel venceu en Poitiers (732). Carlomagno foi coroado emperador no 800 e gobernou desde Aquisgrán. Os condados eran administrados por condes; as marcas, zonas fronteirizas, por marqueses; os missi dominici supervisaban o goberno. O Tratado de Verdún (843) repartiu o Imperio entre os fillos de Luís o Piadoso.
Mapa: PDF 1. O inicio da Idade Media, páxinas 8 e 9.
5. Orixe e expansión do islam¶
O islam xurdiu na península arábiga no século VII. Mahoma comezou a predicar unha relixión monoteísta. A héxira (traslado da Meca a Medina, 622) marca o inicio do calendario musulmán. O Corán é o libro sagrado e a mesquita, o lugar de oración.
Cinco piares: profesión de fe, oración, esmola, xaxún no Ramadán e peregrinación á Meca para quen poida facela.
| Califato | Datas | Características |
|---|---|---|
| Ortodoxo | 632–661 | Primeiras conquistas |
| Omeia | 661–750 | Capital en Damasco e grande expansión |
| Abbásida | 750–1258 | Capital en Bagdad e posterior fragmentación |
Mapa: PDF 4. Exercicios sobre a orixe e expansión do islam, páxina 1.
6. Sociedade e economía islámicas¶
O califa era a máxima autoridade. Os visires eran conselleiros, os cadís xuíces e os valís gobernadores. A sociedade era diversa e desigual: aristócratas, comerciantes, artesáns, campesiños e persoas escravizadas. Os dimmís, principalmente cristiáns e xudeus, conservaban a súa relixión baixo certas condicións e impostos.
Destacaban a agricultura de regadío, a artesanía e o comercio. Circulaban moedas como o dinar e o dirham.
Mapa: PDF 5. Exercicios sobre sociedade e economía islámicas, páxina 2.
Liña do tempo¶
313 Edicto de Milán · 395 división romana · 476 fin de Occidente · 622 héxira · 732 Poitiers · 800 coroación de Carlomagno · 843 Verdún · 1453 caída de Constantinopla.
Preguntas para as túas tarxetas¶
- Que foi a tetrarquía?
- Que pasou no 395 e no 476?
- Quen era o basileus?
- Que fixo Xustiniano?
- Que significa ruralización?
- Que diferenza hai entre condado e marca?
- Que ocorreu en Verdún?
- Que é a héxira?
- Cales foron os tres califatos?
- Que funcións tiñan o califa, o visir e o cadí?
Escribe as respostas coas túas propias palabras.